آناتومی گیتار

بدیهی است که هر نوازنده ای باید به اندازه کافی در مورد سازی که در دست دارد آشنایی داشته باشد. ما در اینجا می کوشیم تا با بررسی آناتومی گیتارهای کلاسیک و فلامنکو نوازندگان و علاقه مندان گیتار را با اجزا، مصالح و تکنیک های ساخت این ساز آشنا نماییم...


-

 

 

 صفحه صدا (sound board/Top) : صفحه صدا مهم ترین بخش در گیتارهای آکوستیک (غیر الکتریک) است. چون ویژگی های صدای تولید شده در گیتار تا حد زیادی به صفحه صدا بستگی دارد و همچنین فشار ناشی از سیم ها بیشتر به این ناحیه وارد میشود. به طور عمومی صفحه صدای تمام گیتارهای کلاسیک و فلامنکو از دو نوع چوب ساخته می شود:

1- صنوبر (Spruce) : این چوب خود 4 گونه دارد که به بررسی خواص صوتی و فیزیکی هر کدام می پردازیم:

Sitka Spruce : خاستگاه این چوب کشور کانادا است، رنگ آن صورتی مایل به قهوه ای است. این چوب محکم، فراوان و ارزان قیمت است. صدای تولید شده از آن قوی و نافذ است، اما حجم صدا پایین می باشد، گستره دینامیکی وسیعی دارد و در هنگام نواختن سریع و شدید، صدا همچنین شفاف باقی می ماند. این چوب بیشتر در صفحه صدای گیتارهای آکوستیک با سیم های فلزی مورد استفاده می گیرد.

نمایش تصویر

Apalichian Spruce یا red Spruce : خاستگاه کشور کانادا، رنگ زرد متمایل به قرمز، چوبی سنگین، گران، کمیاب و بسیار محکم است. بیشترین حجم صدا در میان Spruce ها را دارد. صدایی شفاف و واضح در تمام گسترهای دینامیکی ایجاد می کند. به عنوان صفحه صدای گیتارهای آکوستیک با سیم های فلزی مورد استفاده قرار می گیرد.

نمایش تصویر

Engelmann Spruce : خاستگاه آمریکای شمالی و مرکزی، رنگ کرم مایل به زرد با رگه های قرمز کمرنگ. سبک تر، گران تر و کمرنگ تر از سیتکا (Sitka) اما دارای صدای قوی تر، وقتی شدید و سریع نواخته شود، شفافیت و تشخیص و تعادل صداها پایین می آید. در حقیقت خاصیت صوتی آن بین Spruce و Cedar است. مناسب برای سازهای کوچک با فشار کم و نواختن لطیف و آرام است. مورد استفاده در گیتارهای کلاسیک و بهترین برای لوت.

German Spruce : خاستگاه کوه های آلپ در اروپا، کشورهایی مثل آلمان سوئیس، یوگسلاوی و ایتالیا . رنگ کرم روشن متمایل به سفید و گاه متمایل به زرد با چگالی kg/m3 430 این چوب امروزه کمیاب شده است. صدایی قوی و بلند دارد با تربل شیشه ای عمیق و زیبا و باس رنگ دار و بدون بوم. به طور کلی می توان گفت صدایی همگرا دارد که تعادل خوبی میان باس و تربل ایجاد می کند که حتی در قطعات شلوغ و سرعتی نیز این تعادل حفظ می شود.

نمایش تصویر

با گذشت زمان و خشک شدن، ویژگی های صوتی این چوب به تدریج بهبود می یابد، ضخامت آن کمی بیشتر از سدر است و کار روی آن راحت تر است. این چوب به عنوان صفحه صدای گیتارهای کلاسیک و فلامنکو استفاده می شود. مناسب برای قطعات دوره های رنسانس، باروک و برخی قطعات دوره کلاسیک است.

* با تغییر دما و رطوبت ویژگی های صوتی این چوب تغییر می کند.

2- سدر (Cedar) : این چوب انواع زیادی دارد که مرغوب ترین آن در کانادا می روید و به آن red cedar می گویند رنگ آن کهربایی، قرمز تا قهوه ای شکلاتی است و دارای رگه های منظم و موازی می باشد. این رگه ها در کیفیت و صدا دهی چوب سدر تأثیر دارند، هر چقدر این رگه ها به هم نزدیکتر،موازی تر و مستقیم تر باشند، چوب مرغوب تر بوده و صدا دهی بهتری دارد.

یک صفحه صدای ساخته شده از سدر مرغوب نباید زدگی داشته باشد و رگه ها نباید نامنظم و از هم دور باشد.

* نکته: موارد گفته شده در مورد کیفیت چوب spruce صدق نمی کند.

- ویژگی های فیزیکی سدر: چوبی است سبک با تراکم kg/m3 344، نرم و لطیف، بسیار مقاوم در برابر پوسیدگی، تغییرات دما و رطوبت، برش و کار بر روی آن سخت است و احتمال ترک برداشتن یا دندانه دندانه شدن به ویژه در محل های اتصال وجود دارد.

این چوب را اولین بار رامیرز (Ramirez) گیتارساز معروف اسپانیایی در پی گران و کمیاب شدن German Spruce به عنوان صفحه صدای گیتار مورد استفاده قرار داد. امروزه نیز به دلیل خواص صوتی خاص بیشتر مورد علاقه و استفاده ی گیتارسازان و نوازندگان اسپانیایی است.

- ویژگی های صوتی سدر: صدایی واگرا، گرم و شیرین دارد که در طول زمان تغییر چندانی نمی کند. صدایی گرم و تاریک و بلند دارد با تربل لطیف و باسی قوی و پر حجم اما «بوم» دار، در قطعات شلوغ، نواختن های قوی و ضربات ناگهانی، صدا شفافیت خود را از دست داده و تعادل بین باس و تربل کاهش می یابد. محدوده دینامیکی آن ازSpruce کمتر اما سرعت پاسخگویی آن بیشتر است. مناسب برای قطعات دوره های رمانتیک، مدرن و برخی از قطعات دوره ی کلاسیک.

- صفحه صدای دولایه (Double Top) : تکنیکی که در آن دولایه بسیار نازک چوب به صورت جدا از هم با یک هسته ی مرکزی از مواد پلیمری به شکل لانه ی زنبور به هم متصل شده و صفحه صدای گیتار را تشکیل می دهند. لایه ی داخلی یا درونی اغلب از سدر است و لایه بیرونی بسته به صدای مورد نظر می تواند از سدر یا Spruceباشد.این نوع صفحه صدا توسط گیتارسازهای بزرگی همچون Manuel Contreras و Mathias Damann  مورد استفاده قرار می گیرد.

- ویژگی های صفحه صدای دو لایه ای نسبت به صفحه صداهای معمولی: سبکتر، محکم تر، گستره دینامیکی وسیع تر، قدرت و حجم صدای بیشتر، انعکاس عالی، تعادل و وضوح بالا

* البته با تمام این ویژگی ها برخی از نوازندگان همچنان صفحه صدای سنتی را ترجیح می دهند مثل pepe romero

- صفحه صدای ورقه ای (Laminated Top) : حالتی که با چسباندن لایه های نازک چوب به یکدیگر، قطر صفحه صدا را به اندازه استاندارد می رسانند. این نوع صفحه صدا بسیار محکم بوده اما خواص صدای آن بسیار ضعیف و بد است و در گیتارهای ارزان قیمت به کار گرفته می شود.

- صفحه صدای یکپارچه (Solid Top) : در این فرآیند، صفحه صدا از یک تکه چوب با قطر استاندارد ساخته می شود که در تمام گیتارهای استاندارد مورد استفاده قرار می گیرد.

Bracing : ساختار ویژه ای که در زیر صفحه صدا برای افزایش حجم و ماندگاری بیشتر صدا به کار گرفته می شود و بر سه نوع است.

1- بادبزنی (Fan) : این شکل سنتی توسط Antonio de Torres اولین سازنده گیتار به شکل امروزی ابداع شد و امروزه نیز متداول ترین نوع Bracing است.

نمایش تصویر

2- مشبک (Lattice) : همانطور که از اسم آن پیدا است، چوب ها به صورت متقاطع و مشبک در زیر صفحه صدا قرار می گیرد. در این ساختار صفحه صدا باید از حالت عادی نازک تر باشد. این نوع Bracing باعث ایجاد صدایی بلندتر و شفاف تر اما با عمق کمتر میگردد مثال گیتارهای Small man

نمایش تصویر

3- کاشا (kasha) : این جدیدترین نوع Bracing است که توسط یک فیزیکدان آمریکایی ابداع شده است که در آن شکل ظاهری صفحه صدا کاملا متفاوت می باشد. سوراخ صدا ممکن است در جای خود نباشد یا به جای استفاده از یک سوراخ صدای بزرگ به شکل رایج، چندین سوراخ کوچک در جاهای مختلف گیتار تعبیه گردد.

نمایش تصویر 

 

 

 

 

 

 

 

چوب های مورد استفاده در پشت و کناره های گیتار


در ساختار گیتارهای آکوستیک پشت و کناره ها، نقش بسیار مهمی دارد. رنگ،حجم و دامنه ی صدای گیتار تحت تاثیر نوع چوبی است که در این قسمت استفاده میشود.

چوبهای مورد استفاده در پشت و کناره های گیتار(back & sides) برعکس صفحه صدا بسیار متنوع میباشند که هر کدام از این چوب ها خواص فیزیکی،صوتی و ظاهر خاص خود را دارند...

                             

 

 

ما در اینجا سعی میکنیم به معرفی مهمترین چوبهای مورد استفاده در پشت و کناره های گیتار بپردازیم(برای مشاهده تصویر چوبها،برروی نام لاتین آنها در پایان توضیحات مربوط هر کدام کلیک کنید)

- ماهون(mahogany):خاستگاه کشور هندوراس در امریکای مرکزی، چوبی سبک با تراکم 546
kg/m3 به رنگ قهوه ای مایل به قرمز یا زرد با رگه های کوتاه و نامنظم، بسیار محکم و ماندگار در همه شرایط آب و هوایی.
این چوب اغلب در گیتارهای ارزان قیمت مورد استفاده قرار میگیرد.
ویژگی های صوتی:صدایی روشن، شیرین، نافذ و چوبی دارد. اما ماندگاری و ویبراسیون ضعیف و گستره ی دینامیکی محدود از نقاط ضعف این چوب میباشد. این چوب در محدوده ی صداهای میانی(نه خیلی زیر نه خیلی بم) عملکرد خیلی خوبی دارد.

                                                        
                                                      
  mahogany


- cypress: خاستگاه اسپانیا.چوبی بسیار سبک با تراکم
482kg/m3 به رنگ زرد متمایل به نارنجی. این چوب صدایی شفاف شیشه ای و زنگ دار دارد. کاربرد آن در گیتارهای فلامنکو گران قیمت است.

                                                     
                                                         
Cypress


-Sycomore: خاستگاه جزیره بالکان،آلمان و ایتالیا.به رنگ زرد مایل به کرم با تراکم 540kg/m3
این چوب جایگزین ارزانتری برای Cypress است،با زنگ کمتر و باس بیشتر.اغلب در گیتارهای فلامنکو ارزان قیمت استفاده میشود.
                                                         
                                                       
Sycomore
 


                                                     

-Maple: خاستگاه آمریکای شمالی.به رنگ کرم یا زرد با ر گه های افقی،نسبتا متراکم با چگالی 600kg/m3
این چوب اغلب با صفحه صدای اسپروس مورد استفاده قرار میگیرد.
صدایی تیزو نافذ با تربلی شیشه ای،زیبا و عمیق دارد اما در محدوده صداهای بم از همه چوبها ضعیفتراست.
آنتونیو تورس گیتار سز معروف اسپانیایی از این چوب درساخت بدنه گیتارهایش استفاده مینمود و گیتار فرانسیسکو تارگا نیز از این چوب بود.
مورد استفاده در گیتارهای الکتریک،آکوستیک،فلامنکو و کلاسیک


                                                        
Maple


  

 

Koa -  : خاستگاه جزایر هاوایی چوبی متراکم به رنگ طلایی با رگه های قهوه ای

 

قسمتی از گرمی Rosewood ودرخشنگدی Maple را داراست . در صدا های میانی و زیر خوب

 

اما در صدا های باس ضعیف است .

 

 

 

                                                          koa  

 

 

 

                                                     

 

- Bubinga : خاستگاه آفریقای مرکزی . چوبی سنگین با تراکم 750 kg/m3 به رنگ قرمز با رگه های قهوه ای به شکل ابر وباد .

 

خواص صوتی شبیه Rosewood با باسی قوی و فلزی .چون کار روی آن دشوار است علیرغم قابلیت های خوب کمتر در صنعت گیتار سازی مورد استفاده قرار می گیرد .

 

مورد استفاده در گیتار کلاسیک ، پیانو و هارپسیکورد

 

 

 

                                                         Bubinga

 


 

 

 

 

 

- گردو ( Walnut ) : چوبی سبک با تراکم 562kg/m3 به رنگ قهوه ای کمرنگ مایل به خاکستری با طرح ها و رگه های زیبا .

 

 چوب گردو صدای صفحه صدا را بدون ویرایش منعکس می سازد در نتیجه صدایی ترد، شفاف، اندکی خشک و باسی زنگ دار و بدون بوم دارد. این چوب تعادل خوبی بین باس و تربل ایجاد می کند اما عمق صدا در حد Rosewood نیست .

 

چوب گردو با گذشت زمان محکمتر و خوش صدا تر شده و باس آن بهبود می یابد .

 

 

 

                                                         Walnut

 

 

 

 

 


 

- Ovangkol : خواستگاه غرب آفریقا . چوبی محکم با تراکم نسبتاً بالا به رنگ زرد یا قرمز با خطوط تیره.

 

از نظر خواص صوتی و محدوده دینامیکی مشابه Indian Rosewood  ، در صداهای میانی بهتر از آن اما در صداهای زیر ضعیف تر .

 

Ovangkol از کشف های جدید در صنعت گیتار سازی است.

 

 

 

                                                    Ovangkol

 


 

* چوب های Ovangkol ، Walnut ، Bubinga ، Koa و Maple در گیتارهای میان قیمت و نسبتاً گران استفاده می شوند .

 

 

 

- Brazilian Rosewood : خاستگاه جنگلهای آمازون سنگین و محکم با تراکم  850kg/m3 چوبی بسیار گران کمیاب و زیبا به رنگ قهوه ای و ارغوانی با طرح های متنوع وزیبا.

 

این چوب امروزه بسیار کمیاب است و قطع درختان آن مجاز نمی باشد .

 

ویژگی های صوتی : صدایی بسیار بلند و پر ، طنین عالی ، پاسخ گویی سریع، شفافیت بالا ، تربل لطیف و زنگ دار ، باس قدرتمند و تعادل عالی .

 

این چوب حساس بوده ، کار روی آن دشوار است و تمایل زیادی به پیچیدن و شکافتن دارد به ویژه با تغییرات ناگهانی رطوبت و دما .

 

Brazilian Rosewood در مرغوبترین و گران ترین گیتارها مورد استفاده قرار می گیرد.

 

 

 

                                                  Brazilian Rosewood

 

 

 

                                            

 


 

 

 

 

 

- Indian Rosewood : خاستگاه هندوستان . چوبی سنگین با تراکم 780kg/m3 . به رنگ ارغوانی تیره با خطوط موازی و منظم .

 

محکمترین و مقاومترین در میان همه Rosewood هاست . صدایی گرم، عمیق، پر، شیرین، باحجمی بالا، باس قدرتمند و تربل لطیف و بالانس عالی دارد .

 

کار روی آن آسان است و امروزه بیشترین کاربرد را در ساخت گیتارهای گران قیمت دارد.

 

 

 

                                                  Indian Rosewood

 

 

 

- Cocobolo : خاستگاه مکزیک . چوبی بسیار سنگین با تراکم 1100kg/m3 . به رنگ قرمز مایل به قهوه ای یا نارنجی مایل به قرمز با رگه های زیبا ظاهر این چوب بسیار متنوع و زیبا است و شبیه Brazilian Rosewood است اما از آن ارزان تر است .

 

خواص صوتی آن مانند Indian Rosewood است اما در محدوده صداهای بم ضعیف تر و در محدوده صداهای زیر قوی تر است .

 

این چوب به علت تراکم بسیار بالا صدای اندکی را جذب می کند بنا براین انعکاس صوتی آن عالی است اما چون خاصیت چسب پذیری آن کم است کمتر از سایر Rosewood ها مورد استفاده قرار می گیرد .

 

 

 

                                                         Cocobolo 

 

 

 

                                                         

 

                                                  

 

 - Pauferro : خاستگاه بولیوی . این چوب از Rosewood های واقعی نیست اما به دلیل خواص فیزیکی و صوتی مشابه در این دسته قرار می گیرد . رنگ آن زرد متمایل  به قرمز با نقش های سیاه و قهوه ای ست

 

خواص صوتی آن شبیه Indian Rosewood بوده اما در محدوده ی صداهای متوسط قوی تر است با باس بسیار عالی.

 

این چوب سطحی صاف و بدون سوراخ دارد در نتیجه finish آن عالی است.

 

 

 

                                                         Pauferro

 

 

 

                                                   

 


 

 

 

      &nbs

/ 0 نظر / 107 بازدید